اشاعه فرهنگی تألیف و ترجمه در جامعه ایرانی دوره قاجاریه پژوهش از : دکتر محمد خالقی مقدم .

.این پژوهش اجتماعی که یک نوع انسان شناسی فرهنگی است توسط دکتر محمد خالقی مقدم تدوین شده است و از آنجایی که « ارتباطات فرهنگی » و «تعاملات فرهنگی» در هر جامعه از طریق نهاد اجتماعی زبان انجام می گیرد و در جامعه قدیمی ایرانیان هم که تا دوران قاجاریه ادامه داشت اغلب ارتباطات اجتماعی و تعاملات فرهنگی «درون گروهی» بوده و بدلیل آشنا نبودن آنها به زبان های جوامع فرهنگی همسایه و یا به جوامع دور هیچ گونه تعامل فرهنگی با آنها انجام نمی گرفته است و لذا و به صورت یک جامعه بسته مانده و صرفاً در چارچوب نظام فرهنگی خود در درون ،نیازهای خود را برطرف می کردند و به همین دلیل اغلب اختراعات و اکتشافات فرهنگی جوامع دیگر به درون جامعه ایرانی راه نمی یافت و یا اختراعات و اکتشافات درونی جامعه ایرانی هم به جوامع دیگر سرایت فرهنگی نمی نمود ولی از دوران قاجار و با وساطت تعدادی از مترجمین ارمنی که کارکرد فرهنگی دوگانه داشتند این ارتباطات فرهنگی بین جامعه ایرانی و جوامع دیگر آغاز شد که در آن از یک سو این نوع ارمنی ها به دلیل هم مذهب بودن با مذهب جوامع دیگر به زبان های آنان هم آشنایی داشتند و از سوی دیگر بدلیل زندگی مکانی در درون محله های جامعه ایرانی با زبان جامعه ایرانیان نیز آشنایی داشتند و به همین دلیل هم می توانستند تحولات فرهنگی و یا اختراعات و یا اکتشافات جوامع دیگر را از طریق این دو زبانه بودن خود به درون جامعه ایرانیان بکشانند و یا از درون جامعه ایرانی به خارج انتقال فرهنگی بدهند و به همین دلیل اولین ترجمه ها از سوی این مترجمین ارمنی در دوران قاجاریه انجام گرفت و یا در آثار هنری و سینمایی و برخی فناوری های مکانیکی و تکنیکی نیز این نوع ارمنیان ایرانی باعث این نوع تحولات فرهنگی شدند و سپس با دایر شدن واحد ترجمه در درون مدرسه دارلفنون تهران که به ترجمه و تألیف دهها کتاب می پرداخت و سپس با ایجاد واحد اداره ترجمه در دربار ناصرالدین شاه و آنگاه در دوران رژیم پیشین هم از طریق ترجمه صدها استاد دانشگاه و یا نویسندگان نشریات و یا داستان نویس این نوع انتقال فرهنگی شدت گرفت و بعد از انقلاب اسلامی هم اغلب کتاب های دانشگاهی ما که توسط دانشجویان به صورت جزوه های درسی ورق ورق شده توسط استاد به آنها داده شده و ترجمه می شد و سپس با جمع آوری و چاپ آنها به صورت انتقال علوم هزاران کتاب علمی از جوامع دیگر به درون جامعه ایرانیان راه یافت که کتاب های دانشگاهی امروز ما حاصل این نوع پروسه دانشجویی هستند و امروزه نیز با ترجمه گر الکترونیکی گوگل (Google) این نوع انتقال فرهنگی از درون یک جامعه به جامعه دیگر شدت بیشتری یافته است و بعلاوه در این پژوهش به اسامی صدها کتابی که به صورت نیمه مدرن در دوره قاجاریه تألیف می شد و در چاپخانه های اولیه ایرانیان و ،در شهرهای تهران و تبریز و غیره چاپ می شد اشاره شده است که امروزه اغلب کتب درسی و پزشکی و ادبی و ریاضی و نجوم ما ایرانیان متأثر از این نوع تألیفات دوران قاجاریه هستند که در این کتاب به اسامی صدها نوع از کتاب در علوم مزبور اشاره شده است .