پژوهشهاي جامعه شناسي پزشكي دكتر محمد خالقي‌مقدم

 

دكتر محمد خالقي‌مقدم كه در شاخه‌هاي مختلف علم جامعه‌شناسي تخصص دارد و از جمله در شاخه‌ي جامعه شناسي پزشكي تابحال دوازده اثر پژوهشي و تاليفي و برخي از آنها را در نشريات ايراني چاپ كرده و برخي ديگر نيز كه حجيم است هنوز چاپ نشده است و از جمله آثارش در اين شاخه علمي شامل موارد ذيل است:

۱ـ تاريخ اجتماعي طب و طبابت در جامعه ايراني

 

(اين اثر پژوهشي توسط دكتر محمد خالقي مقدم پژوهش شده و در حدود 60 صفحه بوده و شامل شناخت اجتماعي علم طب و پزشكاني است كه در اين زمينه كوشش كرده‌اند و در جامعه قديم ايران از دوره ساساني تا زمان تيموريان بودند ولي هنوز به دليل آنكه به  سرمايه‌گذاري   چاپ نياز دارد انتشار نيافته است.

 

۲ـ نقش تكوين اجتماعي بيمارستانهاي عضدي در تمدن جامعه بشري

 

پژوهش مزبور شناخت يك نوع نهادهاي اجتماعي اوليه جامعه بشري در زمينه مداواي انساني است كه به صورت گروهي سازمان يافته شده‌اند و بشر توانسته است از طريق سازمان يابي گروهي مزبور به مداواي انسانها بپردازد و سپس اقوام ديگر دنيا از اين روش اجتماعي ايرانيان الهام گرفته و مداواي خود را بر اساس اين نوع سازماندهي اجتماعي گروهي انجام داده‌اند و پژوهش مزبور در 60 صفحه بوده و شامل مقدمه و پيشينه بحث و چكيده پژوهش و بحث و بررسي و فهرست منابع و ماخذ مي‌باشد و اثر مزبور در چهار بخش تدوين شده است و در بخش اول شامل سال تاسيس بيمارستان و محل بيمارستان عضدي و خرابيهاي كه در سالهاي مختلف و براثر سيل و حوادث ديگر اين بيمارستان را تهديد كرده است و در بخش دوم انگيزه و علل ايجاد بيمارستان عضدي و در بخش سوم عناوين و مشخصات پزشكاني است كه در بيمارستان عضدي فعاليت مي‌كردند و در ضمن خدمت خود در اين بيمارستان به تدوين آثار علم پزشكي قديمي ايرانيان پرداخته‌اند و در بخش سوم سيستم اداري بيمارستان كه شامل حقوق پزشكان و كاركنان و بخش رياست و داروخانه و روش‌هاي آموزش در اين بيمارستان است بحث شده و در بخش چهارم افراد و اشخاصي كه در قرون بعدي از اين بيمارستان عضدي گزارش اجتماعي داده‌اند مي‌باشد و در نهايت منابع و ماخذ آمده است  و اين اثر در ايران براي اولين بار پژوهش شده و منابع و ماخذ مربوط به بيمارستان عضدي بغداد و شيراز و اصفهان جمع‌آوري و تدوين شده است. و اين اثر پژوهشي توسط دكتر محمد خالقي مقدم پژوهش شده و در حدود 60 صفحه مي‌باشد و هنوز چاپ نشده است.

 

۳ـ نقش تركان سلجوقي در اشاعه فرهنگي نهاد اجتماعي بيمارستان

 

اين اثر پژوهش‌هاي مربوط به نقش تركان در اشاعه فرهنگي پديده بيمارستان در ميان بشر مي‌باشد كه بيش از اقوام ديگر انساني اين نوع نهاد اجتماعي را در ميان جوامع مختلف رواج دادند و به دليل روحيه فرهنگي خود بيشترين بيمارستانهاي جامعه بشري را بوجود آورده و در ادوارمختلف قديم اشاعه داده است و اغلب بيمارستانها توسط اين قوم ترك در شهرهاي مختلف ايران و تركيه و سوريه و عراق و ماورالنهر ساخته شده است و در اين اثر پژوهشي به اين بيمارستانها و دلايل شكل‌گيري آنها اشاره شده است و در حدود 50 صفحه مي‌باشد ولي هنوز چاپ نشده است.

۴ - جامعه شناسی پزشکی ایران در دوره ایلخانی

 در این پژوهش اسامی پزشکان ایرانی در دوره هولاکو و ارغون و اولجایتو و ابو سعید و ال جلایر

و بیمارستانهایی که در این دوره ایجاد شده در ۴۰ صفحه پژوهش شده است.

۵- تكامل اجتماعي پديده پزشكي در جامعه ايراني دوره تيموريان

 

همانطوري كه در دنياي اقتصادي انباشت ثروت باعث تكامل اجتماعي و تغييرات زندگي اجتماعي بشر مي‌شود در دنياي علم نيز انباشت فرهنگي ذخيره‌هاي علمي به تحولات فرهنگي جامعه و تغييرات عميق آن منجر مي‌گردد و تيمور لنگ با كوچاندن تعداد زيادي از پزشكان نواحي مختلف ايران به سمرقند زمينه تجمع فرهنگي و انباشت فرهنگي مغزهاي متفكر علم پزشكي را در پايتختش سمرقند فراهم كرد كه براثر گروه‌بندي اجتماعي آنان در اين مكان و بحث و بررسي و مباحثاتشان با يكديگر علم پزشكي در دولت تيموريان بيش از گذشته جامعه ايراني تكامل يافت و از سمرقند به پايتخت ديگرش هرات منتقل گرديد و براثر تجمع فرهنگي آنان بسياري از تغييرات وسيع  علمي و از جمله پيدايش علم تشريح پزشكي و ساخت و ساز ادوات جديد پزشكي و كتب جديد پزشكي در دربار هرات تيموريان شكل گرفت و در اين كتاب به اين مكانيسم اجتماعي اشاره شده و به تعداد پزشكاني كه به سمرقند كوچانده شده‌اند و يا در معالجه آنان موثر بودند و يا به بيمارستانها و دارالشفاهاي آنان اشاره شده است و تاثيرش بر تمدن‌هاي همجوار هند و غرب به بررسي گذاشته شده است كه از طريق تراوشات فرهنگي اين نوع تكامل علم پزشكي به جوامع غربي سرايت يافت و اين اثر در حدود 50 صفحه مي‌باشد و هنوز چاپ نشده است.

۶-جامعه شناسی پزشکی  ايراني در دوره صفويه  

 

در اين پژوهش سعي شده است كه اسامي پزشكان و مشخصات علم پزشكي و آموزشهاي پزشكي كه از ادوار قديم جامعه ايراني به دوره صفويه انتقال يافته است و در رفتارهاي اجتماعي پزشكان اين دوره ديده مي‌شود بررسي شده و پزشكان اين دوره را بر اساس مستندات تاريخي به پژوهش كشيده است و اين اثر توسط دكتر محمد خالقي مقدم پژوهش شده و در حدود 50 صفحه مي‌باشد و هنوز چاپ نشده است.

 ۷ـ تحول اجتماعی پزشکان ایرانی در دوره قاجاریه 

در اين اثر پژوهشي سعي شده است كه اسامي پزشكان دوره قاجاريه و ميزان آموخته‌هاي آنان از علم پزشكي جامعه قديم ايراني و در نواحي مختلف ايران بررسي شده و يا تاثير فرهنگي آموزش‌هاي قديمي جامعه ايراني بر نحوه پزشكي آنان و نيز تاثيرات فرهنگي علم پزشكي غربي بر تحولات علوم پزشكي آنان در دوره قاجاريه به بحث و بررسي گذاشته شود و اين اثر پژوهشي توسط دكتر محمد خالقي‌مقدم پژوهش شده و حدود 70 صفحه مي‌باشد و هنوز چاپ نشده است.  

 مقالات چاپ شده  وی در نشریات ایرانی :

 

۸-ايران شناسي ـ نقش تمدن ايراني در دانش چشم‌پزشكي جامعه بشري ـ دكتر محمد خالقي مقدم ـ نشريه موج‌بيداري ـ چهارشنبه 12 ارديبهشت 1386 ـ شماره 97 ـ ص 4

 ۹ـايران شناسي ـ  نقش تمدن ايراني در دانش داروسازي جامعه بشري ـ دكتر محمد خالقي مقدم ـ نشريه موج‌بيداري ـ شنبه 22 ارديبهشت 1386 ـ شماره 98 ـ ص 4

 

۱۰ـ ايران شناسي ـ نقش تمدن ايراني در دانش دامپزشكي جامعه بشري ـ دكتر محمد خالقي مقدم ـ نشريه موج‌بيداري ـ شنبه 5 خرداد 1386 ـ شماره 99 ـ ص 4

 

۱۱-ايران شناسي ـ نقش تمدن ايراني در علم تشريح و جراحي جامعه بشري ـ دكتر محمد خالقي مقدم ـ نشريه موج‌بيداري ـ شنبه 12 خرداد 1386 ـ شماره 100 ـ ص 4

 

۱۲-ايران شناسي ـ نقش تمدن ايراني در شناخت و معالجه انواع بيماريهاي جامعه بشري ـ دكتر محمد خالقي مقدم ـ نشريه موج‌بيداري ـ شنبه 27 خرداد  1386ـ شماره 101 ص 4

 

۱۳-ايران شناسي ـ نقش تمدن ايراني در تدوين كتب پزشكي جامعه بشري ـ دكتر محمد خالقي مقدم ـ نشريه موج‌بيداري ـ شنبه 9 تير 1386 شماره 102 ص 4

 

14-بیمارستان  جندیشاپور در تمدن دوره ساسانی ایران

۱۵- بیمارستان های حامعه ایرانیان در دوره قاحاریه

۱۶- پدیده اجتماعی بیمارستان ها در دوره پهلوی

۱۷-پدیده دارو سازی  ودواخانه ها  در دوره قاحاریه

۱۸ -تالیفات پزشکی جامعه ایرانیان در دوره قاحاریه

نقش تكوين اجتماعي بيمارستانهاي عضدي در تمدن جامعه بشري - دوشنبه دوم آذر 1388
جامعه شناسی پزشکی ایران در دوره ایلخانی - دوشنبه دوم آذر 1388
نقش تركان سلجوقي در اشاعه فرهنگي نهاد اجتماعي بيمارستان - دوشنبه دوم آذر 1388
تكامل اجتماعي پديده پزشكي در جامعه ايراني دوره تيموريان - دوشنبه دوم آذر 1388
-تحول اجتماعی پزشکان ایرانی در دوره قاجاریه - دوشنبه دوم آذر 1388
جامعه شناسی پزشکی ایرانی دردوره صفویه - دوشنبه دوم آذر 1388