اشتغال زایی از راه ایجاد ایستگاه های مکانیزاسیون کشاورزی روستاهای ایران

از :دکتر محمدخالقی مقدم- جامعه شناس روستایی

یکی از طرق ، احیای شصت هزار روستای ایرانی، توجه عمیق و اساسی به مکانیزاسیون کشاورزی این نوع روستاهای ایرانی می باشد و بدون مکانیزاسیون  برنامه ریزی شده ، احیای مجدد این نوع روستا ها که به مهاجر فرستی شدید و ویرانی عمیقی دچار شده اند امکان ندارد ، و به همین دلیل یکی از اولویت های ستاد اشتغال کشور ، برنامه ریزی برای مکانیزاسیون و مهندسی زراعی این نوع اراضی روستاهای ایرانی باید باشد .

هر چند در طی هشتادو دوسالی که از ورود نخستین تراکتور نفتی به عرصه کشاورزی ایران می گذرد که در آن دوره تاریخی دانشجویان مدرسه عالی فلاحت و در سال 1308 شمسی از اولین تراکتور نفتی در آموزش مدرسه مزبور استفاده کردند و در سال 1316 هم عده ای از مهندسان تحصیل  کرده وبرای اخذ دانش مکانیزاسیون به کشورهای اروپایی اعزام شدند و یا از ایجاد کارخانه  تراکتورسازی تبریز و یا کمباین سازی جاندیر اراک و یا تیلر سازی اشتادکه در فاصله سالهای 42 الی 57 شکل گرفته اند، مدت زمانی است که می گذرد ولی هیچگاه در طی 82 سال اخیر مردم ایران در نظام کشاورزی اش نتوانسته است از مکانیزاسیون واقعی به معنای اجتماعی و جامعه شناختی، آن بهره مند گردد زیرا تا سال 1342 و در زمان رژیم پیشین که وقایع اصلاحات ارضی اتفاق افتاد نظام کشاورزی اغلب روستاهای ایران نظام کاشت و داشت و برداشت سنتی و با نیروی یدی رعیت روستایی بود و لذا خان ها ترجیح نمی دادند که آن را مکانیزاسیون بکنند و بعد از اصلاحات ارضی هم که تعدادی شرکت های کشت و صنعت و یا شرکت های سهامی زراعی در استان های مختلف شکل گرفت که در آن ها تنها معدودی از خانواده های متنفذ و وابسته به دربار پهلوی از تراکتور و کمباین در این نوع شرکت ها و کشت و صنعت ها استفاده می کردند ولی بقیه روستاها از پذیرش فرهنگی این نوع مکانیزاسیون امتناع  می کردند و یا بدلیل دشواری های اجتماعی – اقتصادی معیشت خود نمی توانستند از آن بهره مند شوند و بعد از انقلاب هم تنها تعداد خاصی از جامعه روستاییان که در ستادهای تبلیغاتی برخی از نمایندگان فعالیت می کردند و در ازای فعالیت های تبلیغاتی خود از نمایندگان مجلس شهرها می خواستند که در قبال زحماتشان یک حواله تراکتور هم برای آنها به مقامات اجرایی بنویسند که این امر نیز مانع اجتماعی مکانیزاسیون اساسی روستاها می گردید زیرا اولاً میزان اراضی آنها به قدری نبود که شب و روز بشود از آن تراکتورها در جامعه روستایی کار کشید و یا بدلیل گرانی قطعات و تعمیراتش استفاده از آنها در مکانیزاسیون روستاها نیز نقش اساسی نداشت و لذا گاهی به وسایل بارکشی و یا جابه جایی احشام و مصالح ساختمانی و یا حمل و نقل جاده ای و غیره بدل می شد و افراد دیگر نیز نمی توانستند از آنان بخواهند که در کشت مکانیزاسیون مزرعه شان ، به آنان یاری بنمایند و به همین دلیل هنوز مسئله استفاده از ماشین آلات کشاورزی در نظام کشت و زرع روستاهای ایران یک پدیده تزئینی است زیرا مکانیزاسیون تنها ابزار فنی و تکنولوژیکی نیست و بلکه جهت استفاده از آن وسیله فنی یک نوع سازماندهی های اجتماعی نیز ضروری است که در طی 82 سال اخیر جامعه روستایی ایران از آن محروم بوده است و در حالی که در کشورهای دیگر جهان همراه با اختراع تراکتور و تیلر و جایگزینی آن ها به جای گاوآهن و خیش و بیل دستی که نیروی کار ستنی می طلبید تحولی هم در نظام اجتماعی سرمایه گذاری کشاورزی هم بوجود آوره بود و یا پیدایش شرکت های سرمایه داری کشاورزی در جوامع غربی و یا سازماندهی های اجتماعی از نوع سولخوز و کلخوز در جوامع سوسیالیستی بیشتر از نفس خود ماشین آلات فنی در مکانیزاسیون روستاها نقش داشت که در  جامعه ایران هنوز این نوع سازماندهی جدید اجتماعی ضروری برای کاربرد واقعی ماشین الات شکل نگرفته است و اصولاً ملت ایران هنوز معنی و مفهوم اجتماعی کاربرد ماشین را نمی داند که چگونه می تواند از قدرت فنی و تکنولوژیکی آن ها برای کارهای سنگین نظیر شخم زدن زمین سفت و سخت و یا برای کارهای پر حجم نهر کنی روستاها و یا دروکاری که نیروی انسانی وسیع می طلبد استفاده کند و تنها فهمی که از ماشین دارد کاربرد ماشین های سواری است که در شهرها اغلب مردم ایران از آن استفاده می کنند که صرفاً یک نوع وسیله جابه جایی شخص می باشد و هیچ چیزی را تولید نمی کند و در حالی که در جوامع دیگرجهان استفاده از ماشین آلات برای انواع تولیدات است و از جمله تولیدات وسیع کشاورزی است  که برای انجام آن می بایست نیروی وسیع انسانی را به کار ببرند، فرضاً در جامعه آمریکا تنها چند درصد مردم و با کمک ماشین آلات کشاورزی همان کاری را میکنند که در جوامع سنتی مردمش با 80 % نیروی کارشان همان مقدار محصول را می توانستند تولید بکنند و یا کشت و داشت بنمایند .ولذا  امروزه هم استفاده صحیح از ماشین آلات می تواند بدون آن که تعداد زیادی از مردم روستاها را بیکار کرده  و مهاجر پذیر بکند و برعکس خود در روستاها نگه داشته و با سپردن نیروی کار بدنی خود به نیروی کار مکانیزاسیون شده از رفاه اجتماعی بیشتر در روستا بهره مند شوند و با کار کمتر میوه و محصول و غله و حبوبات و صیفی جات و علوفه جات بیشتر و متعددی تولید کرده و با قیمت های ارزان تر روانه بازارهای شهری بکنند و بدون این نوع مکانیزاسیون اساسی روستاها ، نه رفاه ساکنان روستا فراهم خواهد شد و نه رفاه شهرنشینان که از محصولات آنان باید به قیمت های ارزان تر بتوانند استفاده بکنند و نتیجتاً نسپردن کار سخت و سنگین کشت و داشت و برداشت اراضی روستایی از نیروی کار بدنی روستاییان به نیروی کار ماشین آلات منجر به فرار همان نیروی کار بدنی روستاها به شهرها خواهد شد که جامعه شناسان نام آن را مهاجرین روستایی می نامند و به همین دلیل نخستین وظیفه دولت و ستادهای اشتغال زائی  استانداری ها برای تولید اشتغال زایی مردم ایران و یا جوانان  کشور نخست  باید ایجاد یک نوع خانه های اجاره دادن  ارزان و آسان تراکتور  و ماشین آلات کشاورزی به روستاییان است که باید به طور دسته جمعی باشد  که نام آن را می شود ایستگاه های ماشین آلات روستاها نامید که برای چند روستای مختلف هر استان می توان یکی از این نوع ایستگاه ها را ایجاد نمود ویا  ایجاد این نوع ایستگاه های مکانیزاسیون روستایی واجب تر از ایجاد ترمینالهای شهر ی است که در طی سالهای اخیر شهرداری ها آنها را بکار انداخته اند تا مردم آن شهرها بتوانند از شهری به شهر دیگر جابه جا شوند و یا واجب تر از ایجاد انواع آژانس های شهری است که در سالهای اخیر تعداد زیادی از آنها در شهرهای مختلف ایران  ایجاد شده است و شوراها و کمیته اصناف شهری به دادن مجوز آنها کمک نموده اند و در حالی که هیچ کدام نقشی در نظام تولید جامعه  ندارند و بلکه صرفاً آژانس های ماشین آلات خدماتی هستند که نقش خدمات حمل و نقل انسان ها را به عهده گرفته اند و به همین دلیل ایجاد این نوع ایستگاه های ماشین آلات تولیدی  روستایی نیز می تواند نظیر همان مکانیسم اجتماعی آژانس های شهری باشد که در آن استانداری ها با تبلیغات اجتماعی سراسری و مجوزدهی و ایجاد امکانات اولیه برای اجاره محل و یا  دعوت از افراد مختلف که دارای ماشین آلات سنگین و یا کشاورزی هستند به این مکان ها که نظیر مشارکت ماشین داران شخصی در آژانس های شهری می توانند در شکل گیری این نوع آژانس های ماشین آلات کشاورزی هم رانندگی و هم سرمایه خود را به مشارکت گروهی بگذارند و لیکن می بایست با سیاست گذاری دولت قیمت گذاری و نحوه سازماندهی این نوع ماشین آلات کشاورزی نظیر نظام  بنه بندی های روستایی جامعه قدیم ارباب - رعیتی ایران و یا نظیر نظام گاوبندیهای دسته جمعی درون روستاهای سابق باشد که در آن جامعه یک نوع سازماندهی اجتماعی برای تولیدهای دسته جمعی بود و همراه با گردش کار و یا  مدیریت زمان کار و  یا مدیریت سرمایه بود تا همگی بتوانند در سایه کار دسته جمعی خود و احساس مسئولیت دسته جمعی خود از منافع مشترک تولید زراعی خود بهره مند شوند و به همین دلیل می بایست در سازماندهی و قیمت گذاری و مدیریت این نوع ایستگاه های ماشین آلات جدید نیز دولت و مجلس با گذراندن قوانین ضروری ترتیبی اتخاذ بنماید که افراد روستایی مختلف را راغب  به استفاده از ماشین آلات کشاورزی اجاره ای جدید در زمین های خود گردانند زیرا اگر دولت در این زمینه پیشقدم نشود بسیاری از روستاییان  ایران که برای کشاورزی با کار سنگین خود،  حاضر به اجاره گران ماشین آلاتی نخواهند شد که پیشاپیش صاحبان آن ماشین آلات قیمت های گزاف و سنگین و بدون استاندارد و یا پیشاپیش از آنان می طلبند  و یا بدون آن که مسئولیت به فروش رفتن و یا نرفتن محصول آنان را بپذیرند که صرفاً به آنان اجاره ماشین آن محصول کشاورزی را بدهند و بلکه برعکس نظیر قراردادهای عقود اسلامی دوران سابق جامعه ایران دولت متصدی عقد قرارداد میان افراد مزبور گردد که در ازای  ماشینی کردن کشاورزی روستاییان مزبور و بعد از فروش آن هر کدام از آنان سهم و حصه خاص خود رااز آن محصول بردارند که نظیر جامعه سابق شامل سهم نیروی کار و سهم نیروی کار گاو و خیش بود که در نظام بنه بندی های روستایی قدیم به هر کدام سهم خاصی از محصول می رسید و امروزه هم به جای سهم گاو وگاو آهن جایش را به سهم ماشین تراکتور و تیلر و انواع بذر پاشها و دروگر ها بدهد آری این نوع ایستگاه های ماشین آلات برای روستاهای مختلف ایران و به نسبت  میزان اراضی زراعی آنان و یا میزان جمعیتشان و یا به میزان تنوع محصولاتشان می تواند ایستگاه های ماشین آلات بزرگ و کوچک تقسیم گردد که د ر برخی از آنها همه نوع انواع ماشین آلات کشاورزی ضروری است و در برخی دیگر تنها معدودی از ماشین آلات مزبور ضروری می باشد ولی در هر حال،  تشکیل این نوع ایستگاه های ماشین آلات کشاورزی جدید  می تواند شامل ایستگاه های ماشین آلات تراکتور ، تیلر ، ماشین آلات خاکبرداری و خاکریزی اراضی روستاها و یا ماشین آلات نرم کننده خاک و یا  ماشین های برش و پخش خاک ودیسک ها و یا  انواع بیل های مکانیکی و یا ماشین آلات حمل و نقل کشاورزی و یا ماشین آلات زهکشی و شخم زنی و غلطکها و ماله ها و موزعها و یا ماشین های بذرکار و با انواع  ابزارآلات شیاربندی آن می باشد  و یا ماشین آلات بذرکار قاشقی و بذرکار شیاری و  یا انواع دیگرش است و یا ماشین آلات نشاکاری و یا کودپاشی و کودپخش کنی و سم پاشی و گرده پاشی و وجین کاری و یا  انواع کولتیواتورها و علف برها و ردیف کنی ها و  یا علف کپه کن ها و یا انواع ماشین هایی است که برای کاشت و داشت و بهره برداری صیفی جات استفاده می شود و یا جهت کوبیدن و یا بارکردن و یا پوست کنی آن حبوبات می باشد که نظیر خرمن گاه های سابق روستایی ایران با مکانیسم دسته جمعی تولید اداره می شد .آری این نوع برنامه ریزی دسته جمعی تولید ضرورتی است که تا به حال اداره جهاد کشاورزی و یا ستادهای اشتغال زایی استانداری ها و سازمان مدیریت و برنامه ریزی و مطبوعات کشور و دانشگاه های ایران از آن غفلت کرده اند و لذا ادارات مزبور را صرفاً به ادارات اشتغال زایی شخصی خود تبدیل نموده اند و بدون آن که د ر نظام تولیدی جامعه نقش داشته باشند .