مدیترانه و حوزه ی تمدنی و تحولات ژئوپولیتیکی آن در ادوار تاریخی

 پژوهش از: دکتر محمدخالقی مقدم

دریای مدیترانه ، حوزه تمدنی – جغرافیایی ویژه ای در جامعه ی بشری، نسبت به سایر دریاها و اقیانوس ها دارد چرا که از قدیم مرکز فرهنگی و برخوردهای فرهنگی اقوام و ملل مختلف جهان در این حوزه ی تمدنی اتفاق افتاده و تأثیرات فرهنگی زیادی بر روی ملل کنونی جهان گذاشته است چرا که ظهور و بروز  قدرت های بزرگ  و یا سقوط آنها اغلب در حواشی این دریای جهان اتفاق افتاده است  که هنوز مورد پژوهش جامعه شناختی – سیاسی قرار نگرفته است  و در سه حاشیه ی ساحلی این دریا انواع سکنه ی جهانی از نوع مذاهب مسیحی و مسلمان و یهودی زندگی می کنند و یا انواع نژادها و اقوام ترک  و عرب و اروپایی و عبری  و مالتی ویا  با زبان های مختلف یونانی و عبری و عربی و ترکی و فرانسوی و اسپانیایی و غیره به اختلاط فرهنگی می پردازند و یا داد و ستد فرهنگی و داد و ستد مالی  و غیره می پردازند و لذا حوزه ی فرهنگی - تمدنی خاصی را نسبت به دریاهای دیگر بوجود آورده اند که تنوع قومی و فرهنگی در حواشی آن دریاها و اقیانوس های دیگر جهان  نسبت به حوزه ی تمدنی مدیترانه کمتر است و لذا نخستین بار مسعودی نویسنده ی مروج الذهب پژوهش نیمه مدونی در مورد حوزه ی تمدنی مدیترانه تدوین کرده بودکه  در فاصله ی سالهای 320 تا 350 هجری می باشد  و پژوهشگر هم به خاطر احترام به این دیدگاه جغرافیدان باسواد شرقی به پژوهش های دیگری در حوزه ی تمدنی مدیترانه و در ادوار تاریخی سلجوقیان و ایلخانان و تیموریان و صفویان و قاجاریه و دوره ی پهلوی کشیده شد  و یا به انواع مطالعه ی جزایر حوزه ی مدیترانه و یا انواع خلیج ها و دماغه ها و یا بندرها و یا رودخانه هایی پرداخت که  به دریای مزبور  ریخته می شوند و یا به تنوع زبان شناختی و یا تنوع قومی و تنوع مذهبی سکنه ی بندرهای اطراف این دریای بزرگ جهانی وحوادث سیاسی – اجتماعی حوزه ی این دریای بزرگ کشیده شد که پژوهشهای  مزبور حاصل این نوع تلاش هاست ولی متأسفانه تاکنون امکان چاپ و یا تکثیر آن را بسیاری از دانشگاه های بزرگی که در اطراف این دریا قرار دارند هنوز به عهده نگرفته اند.